Panduan lengkap berkaitan sistem pembahagian harta pusaka Islam — kewajipan sebelum pembahagian, jenis-jenis waris, kaedah pengiraan, dan peranan SmartFaraid dalam membantu keluarga anda. Klik mana-mana tajuk di bawah untuk terus ke bahagian yang anda perlukan.
Pengenalan
Apabila seorang Muslim meninggal dunia, harta yang ditinggalkan tidak boleh diagihkan mengikut kehendak semata-mata. Allah SWT telah menetapkan satu sistem pembahagian yang adil melalui hukum Faraid — setiap waris menerima bahagian yang telah ditetapkan dalam Al-Quran.
Sistem ini memastikan tiada seorang waris pun yang dirugikan, dan harta diagihkan secara saksama berdasarkan tanggungjawab serta ikatan kekeluargaan antara si mati dengan warisnya.
Panduan ini membawa anda melalui keseluruhan proses — dari langkah-langkah wajib sebelum pengiraan, hinggalah kaedah menentukan bahagian setiap waris secara tepat.
Tonton Video — Mengapa Faraid Penting?
Keutamaan
Harta pusaka bersih yang layak untuk Faraid hanya dikira selepas kesemua tanggungan berikut diselesaikan mengikut turutan keutamaan. Waris hanya berhak ke atas baki selepas semua potongan ini selesai.
Perbelanjaan memandi, mengafan, dan mengebumikan jenazah diambil terlebih dahulu secara munasabah — tidak berlebihan dan tidak terlalu kurang.
Semua hutang wajib diselesaikan sebelum pembahagian:
Harta yang diperoleh bersama suami-isteri semasa tempoh perkahwinan. Bahagian pasangan hidup diasingkan terlebih dahulu — ini bukan harta pusaka, tetapi hak milik pasangan.
Si mati boleh mewasiatkan sehingga 1/3 daripada harta pusaka bersih kepada pihak tertentu — tertakluk kepada syarat bahawa wasiat tidak boleh dibuat kepada waris Faraid tanpa persetujuan semua waris.
Kategori Waris
Waris dalam Islam terbahagi kepada dua kategori utama berdasarkan jenis hak yang mereka terima.
Waris yang menerima bahagian tetap seperti yang dinyatakan dalam Al-Quran. Bahagian mereka tidak berubah melainkan dalam keadaan tertentu.
| Waris | Syarat | Bahagian |
|---|---|---|
| Suami | Tiada anak | 1/2 |
| Suami | Ada anak | 1/4 |
| Isteri | Tiada anak | 1/4 |
| Isteri | Ada anak | 1/8 |
| Ibu | Ada anak / 2+ adik-beradik | 1/6 |
| Ibu | Tiada anak, <2 adik-beradik | 1/3 |
| Bapa | Ada anak lelaki | 1/6 |
| Anak Perempuan | Seorang, tiada anak lelaki | 1/2 |
| Anak Perempuan | 2+, tiada anak lelaki | 2/3 |
Waris Asabah menerima baki harta setelah waris bahagian tetap mengambil bahagian masing-masing. Jika tiada baki, mereka tidak menerima apa-apa.
| Waris | Catatan |
|---|---|
| Anak Lelaki | Asabah bi nafsihi. Bersama anak perempuan, nisbah 2:1 |
| Bapa | Jadi Asabah jika tiada anak lelaki |
| Datuk | Jika tiada bapa |
| Saudara Lelaki Seibu-sebapa | Jika tiada anak dan bapa |
| Baitulmal | Jika tiada waris langsung |
Nota: Anak lelaki dan perempuan bersama-sama dikira sebagai Asabah — bahagian anak lelaki adalah dua kali ganda bahagian anak perempuan (nisbah 2:1).
Kaedah
Berikut ialah turutan pengiraan Faraid yang betul — dari menentukan harta bersih hinggalah pembahagian kepada waris.
Tolak kos jenazah, hutang, harta sepencarian & wasiat daripada harta kasar.
Senaraikan semua waris hidup dan sahkan hubungan dengan si mati.
Berikan waris Ashab al-Furud bahagian tetap mengikut jadual Faraid.
Jika jumlah melebihi 1, kurangkan bahagian secara berkadar (Aul).
Baki selepas bahagian tetap diagihkan kepada waris Asabah.
Jika tiada waris langsung, harta diserahkan kepada Baitulmal negeri.
Aul berlaku apabila jumlah keseluruhan bahagian tetap semua waris melebihi nilai harta yang ada. Sebagai contoh, jika jumlah bahagian berjumlah 13/12, setiap waris akan menerima bahagiannya daripada penyebut 13 dan bukannya 12.
Dengan cara ini, semua waris masih menerima bahagian masing-masing — cuma dalam kadar yang sedikit lebih kecil secara berkadar. Prinsip Aul memastikan keadilan tetap terjaga walaupun harta terhad.
Perkhidmatan Kami
SmartFaraid ialah perkhidmatan persediaan dan perancangan Faraid yang membantu keluarga Muslim mengenal pasti waris yang berhak serta memahami anggaran bahagian setiap waris berdasarkan prinsip Faraid.
Perkhidmatan ini merangkumi pengumpulan maklumat keluarga, penyusunan aset dan liabiliti, pengenalpastian waris serta penyediaan gambaran awal pembahagian harta pusaka.
SmartFaraid membantu anda memahami:
Tonton Video — Apakah SmartFaraid?
Manfaat
Kurangkan kekeliruan, permudahkan persediaan untuk ketenangan keluarga anda.
Memudahkan keluarga mengetahui siapa yang layak menerima pusaka mengikut hukum faraid yang sebenar.
Memberikan gambaran awal tentang anggaran bahagian setiap waris mengikut prinsip Faraid.
Membantu menghimpunkan maklumat aset, pembiayaan, hutang dan tanggungan secara teratur dan menyeluruh.
Membantu ahli keluarga memahami kedudukan pusaka dan langkah yang perlu diambil seterusnya.
Risiko
Keluarga mungkin terdedah kepada masalah-masalah berikut:
Persediaan yang lebih jelas membantu urusan pusaka dimulakan dengan lebih teratur dan mengurangkan beban yang ditanggung oleh waris.
Cara Kerja
Proses mudah dan berfungsi dalam 4 langkah — dari penyerahan maklumat hingga terima rumusan lengkap.
Kongsikan maklumat keluarga, aset, hutang dan tanggungan yang berkaitan.
Maklumat akan disemak untuk mengenal pasti waris serta kedudukan harta pusaka.
Anggaran pembahagian Faraid disediakan berdasarkan maklumat yang diberikan.
Terima ringkasan lengkap waris, aset, liabiliti dan pembahagian pusaka secara teratur.
Sasaran
Sesuai untuk individu dan keluarga Muslim yang memerlukan kejelasan berkaitan harta pusaka. Klik setiap tajuk untuk ketahui lebih lanjut.
Persediaan
Sediakan dokumen berikut sebelum memulakan proses SmartFaraid anda.
MyKad pemilik harta atau si mati serta waris yang berkaitan.
Sijil perkahwinan, sijil kelahiran dan dokumen hubungan kekeluargaan.
Maklumat hartanah, akaun bank, pelaburan, kenderaan atau perniagaan.
Maklumat pembiayaan, pinjaman, hutang dan tanggungan yang berkaitan.
Senarai dokumen lengkap akan diberikan berdasarkan keadaan keluarga dan jenis aset anda.
Soalan Lazim
Jawapan kepada soalan-soalan yang kerap ditanya.
Masukkan maklumat waris dan nilai harta — dapatkan anggaran pembahagian secara segera.
